Sẹo Lồi Là Gì? Nguyên Nhân, Triệu Chứng Nhận Biết & Cách Phòng Ngừa Hiệu Quả

Yếu tố làm tăng nguy cơ hình thành sẹo lồi

Không phải ai bị thương cũng sẽ bị sẹo lồi. Thực tế thì sẹo lồi thường xuất hiện ở những người có cơ địa tăng sinh collagen mạnh để mô sợi quá mức trong quá trình lành da. Dưới đây là những yếu tố ghi nhận làm tăng nguy cơ hình thành sẹo lồi để bạn chủ động phòng ngừa từ sớm:

• Melanin (sắc tố da) 

Melanin là sắc tố ảnh hưởng đến màu da tóc và mắt. Khi làn da bị tổn thương thì cơ thể kích hoạt tế bào hắc tố để sản xuất Melanin tại vùng tổn thương. Chính vì vậy sau khi viêm da hay sau vết thường sẽ dễ thâm sạm. Với những người có làn da sẫm màu thường có xu hướng dễ bị sẹo lồi hơn so với người sở hữu nhóm da sáng màu.

• Yếu tố di truyền (gen)

Sẹo lồi có tínhdi truyền rõ rệt. Theo thống kê thực tế cho thấy khoảng 1/3 người bị sẹo lồi thường gia đình có người thân gặp tình trạng này. Yếu tố di truyền được ghi nhận phổ biến hơn ở một số nhóm chủng tộc, trong đó có người gốc phi và người châu Á. 

• Độ tuổi 10–30: giai đoạn dễ phát triển sẹo lồi

Sẹo lồi có thể xuất hiện ở bất kỳ lứa tuổi nào nhưng nhóm 10–30 tuổi thường dễ gặp hơn. Lý do là ở giai đoạn này, hoạt động tái tạo mô và tăng sinh collagen thường mạnh, khiến nguy cơ sẹo phát triển mạnh khi có chấn thương ở da. 

• Mang thai – thay đổi nội tiết làm tăng nguy cơ

Trong thai kỳ, cơ thể trải qua biến động nội tiết đáng kể có thể làm mô sợi phản ứng mạnh hơn với tổn thương. Vì vậy, phụ nữ mang thai có thể có nguy cơ hình thành sẹo lồi cao hơn, đặc biệt nếu có cơ địa sẹo từ trước.

Nếu bạn thuộc nhóm có các yếu tố nguy cơ trên thì bạn hãy cẩn thận khi xỏ khuyên, phẫu thuật hay có vết thương hở vì đây là yếu tố thúc đẩy điểm khởi phát thường gặp của sẹo lồi.

Chẩn đoán sẹo lồi như thế nào?

Thông thường, bác sĩ có thể chẩn đoán sẹo lồi khá dễ dàng bằng quan sát và sờ nắn: sẹo nổi gồ, căng bóng và đặc biệt có xu hướng lan ra ngoài ranh giới vết thương ban đầu. Bên cạnh đó, sẹo phát triển quá lớn có hình thái bất thường hay cần loại trừ bệnh lý khác  thì các bác sĩ có thể chỉ định sinh thiết da để phân biệt với các tổn thương da ác tính.

Sinh thiết da chỉ là một xét nghiệm nhỏ trong đó bác sĩ sẽ gây tê tại chỗ rồi lấy một mảnh mô vùng sẹo rồi gửi xét nghiệm giải phẫu dưới kính hiển vi. Dựa trên kết quả các bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp với mức độ sẹo và cơ địa của từng người.

Thời gian phát triển của sẹo lồi

Sau khi da bị tổn thương, sẹo lồi có thể hình thành từ 3–12 tháng hay thậm chí lâu hơn. Dấu hiệu sớm thường gặp là vùng da bắt đầu dày lên, cứng hơn sau đó sẹo nhô cao rõ dần. Một số trường hợp sẹo lồi xuất hiện muộn sau 1 năm kể từ chấn thương vẫn có thể bắt đầu tăng sinh.

Sẹo lồi có chữa được không?

Sẹo lồi là u lành tính nhưng lại là dạng sẹo khó điều trị dứt điểm và có nguy cơ tái phát, đặc biệt nếu chỉ can thiệp đơn lẻ (ví dụ: chỉ cắt bỏ). Vì vậy, người đã từng có sẹo lồi nên chủ động phòng ngừa ngay từ giai đoạn vết thương đang lành và nếu bắt buộc phẫu thuật hay thủ thuật thì nên trao đổi trước với bác sĩ để có kế hoạch hạn chế tái phát.

Các phương pháp điều trị sẹo lồi thường dùng trong thẩm mỹ – da liễu

Tùy vào kích thước sẹo, vị trí, tuổi sẹo (mới hay lâu năm) và cơ địa, bác sĩ có thể chỉ định một hoặc phối hợp nhiều phương pháp:

• Chăm sóc vết thương và băng ép tạo áp lực: Hay dùng sau phẫu thuật và sau can thiệp để hạn chế sẹo tăng sinh. Thường cần đeo băng ép 12–24 giờ/ngày, kéo dài 4–6 tháng hiệu quả nhưng dễ gây khó chịu.

• Kem corticosteroid theo toa: Hỗ trợ giảm ngứa và viêm da ở giai đoạn sẹo đang hoạt động.

• Tiêm corticosteroid (tiêm trong sẹo): Giúp làm mềm và giảm độ dày sẹo nên thường tiêm theo chu kỳ (có thể hàng tháng) nhưng có nguy cơ tác dụng phụ như mỏng da, giãn mạch, rối loạn sắc tố.

• Áp lạnh (nitơ lỏng): Phù hợp sẹo nhỏ có thể gây đau phồng rộp, giảm sắc tố.

• Laser (thường là laser nhuộm xung): Hỗ trợ làm phẳng sẹo, giảm đỏ, giảm ngứa, thường điều trị theo nhiều buổi cách nhau vài tuần và có thể phối hợp tiêm để tăng hiệu quả.

• Xạ trị liều thấp: Có thể giúp giảm tăng sinh mô sợi, nhưng cần cân nhắc kỹ vì có nguy cơ tác dụng phụ và không phải lựa chọn ưu tiên cho mọi trường hợp.

• Phẫu thuật cắt bỏ: Thường chỉ định khi sẹo lớn hoặc ảnh hưởng chức năng/thẩm mỹ nhiều nhưng không nên làm đơn độc vì sẹo lồi dễ tái phát; thường phải phối hợp các phương pháp khác sau mổ.