Sẹo lồi là gì? Làm thế nào để điều trị sẹo lồi hiệu quả?

Sẹo lồi là một trong những hiện tượng hình thành sau mụn, vết thương hay phẫu thuật khiến bề mặt da gồ cao, cứng và mất thẩm mỹ. Sẹo lồi không chỉ ảnh hưởng ngoại hình mất thẩm mỹ mà còn có thể gây ngứa, căng tức thậm chí lan rộng ra ngoài ranh giới tổn thương ban đầu. Vậy sẹo lồi là gì và cách điều trị sẹo lồi hiệu quả ra sao sẽ được các chuyên gia PD De Paris chia sẻ trong bài viết dưới đây! 

Sẹo lồi là gì?

Sẹo lồi là dạng sẹo tăng sinh quá mức khiến vùng da bị tổn thương phình to nhô cao và lan rộng ra ngoài ranh giới vết thương ban đầu. Hơn nữa, sẹo lồi có thể xuất hiện với nhiều màu sắc như hồng, đỏ, màu da sẫm hơn so với vùng da sung quanh. Điều đáng chú ý là sẹo lồi không chỉ hình thành sau những vết thương lớn mà còn phát triển từ các tổn thương rất nhỏ như mụn viêm, vết thương vết cắt bỏng nhẹ hay sau tiểu phẫu.

Về cơ chế phát triển thì sẹo lồi hình thành do quá trình tăng sinh Collagen quá mức trong quá tình lành thương khiến mô sẹo phát triển dày lên và vượt rào lan ra ngoài. Chính vì vậy, sẹo lồi thường không tự nhỏ lại theo thời gian mà có xu hướng dày và cứng nếu không được can thiệp đúng cách.

Triệu chứng sẹo lồi: Dấu hiệu nhận biết thường gặp

Để nhận biết sẹo lồi sớm thì bạn có thể dựa vào một số dấu hiệu và đặc điểm điển hình dưới đây:

• Bề mặt sáng bóng, thường không có lông mọc trên vùng sẹo.

• Nhô cao hơn so với vùng da xung quanh, dễ quan sát bằng mắt thường và khi sờ vào.

• Cảm giác cứng, chắc nhưng vẫn đàn hồi, đôi khi gây căng tức.

• Ở giai đoạn đầu, sẹo thường có màu đỏ hoặc tím, sau đó có thể chuyển sang nâu hoặc nhạt màu dần theo thời gian.

• Hình dạng sẹo thường bóng – mịn – cứng, hay gặp dạng bầu dục; một số trường hợp có thể co kéo hoặc xuất hiện đường gân.

• Sẹo lồi có thể tồn tại nhiều năm, và có những trường hợp không xuất hiện ngay, mà vài tháng thậm chí vài năm sau tổn thương mới bắt đầu lồi rõ.

Nếu bạn nhận thấy vùng sẹo ngày càng nhô cao hay lan rộng, đổi màu kèm theo cảm giác ngứa, đau, căng tức hoặc gây mất thẩm mỹ nghiêm trọng thì hãy chủ động thăm khám bác sĩ da liễu. Việc chẩn đoán và điều trị sớm không chỉ giúp kiểm soát tốc độ phát triển của sẹo lồi mà còn giảm được nguy cơ sẹo dày cứng khó can thiệp về sau. Hơn nữa rút ngắn thời gian hồi phục cũng như cải thiện hiệu quả điều trị.

Nguyên nhân sẹo lồi và những yếu tố làm tăng nguy cơ

Nguyên nhân dẫn đến sẹo lồi

Sẹo lồi hình thành khi cơ thể sửa chữa vùng da tổn thương quá mạnh khiến mô sẹo tăng sinh và phình lên. Trên thực tế có nhiều nguyên nhân khiến sẹo lồi dễ xuất hiện phát triển nhanh trong đó phổ biến nhất là những nguyên nhân dưới đây:

• Nhiễm khuẩn hoặc còn dị vật trong vết thương: Khi vết thương bị nhiễm trùng hoặc còn sót lông tóc, cát, bụi bẩn, u hạt…, quá trình lành thương bị kéo dài, kích thích tăng sinh mô và dễ để lại sẹo đặc biệt là sẹo lồi.

• Cơ địa dễ sẹo lồi: Một số người có cơ địa sẹo lồi, chỉ cần tổn thương nhỏ cũng có thể tạo sẹo gồ cao, lan rộng. Đây là yếu tố quan trọng và thường liên quan đến di truyền.

• Xử lý vết thương sai cách: Vết cắt, trầy xước, bỏng… nếu không được vệ sinh băng bó đúng, để hở hoặc tự ý dùng thuốc không phù hợp có thể gây viêm kéo dài từ đó làm tăng nguy cơ sẹo lồi.

• Nặn mụn không đúng cách: Thói quen nặn mụn bằng tay thì bạn dùng dụng cụ không vệ sinh, nặn khi mụn còn viêm… dễ tạo tổn thương sâu và viêm nhiễm khiến vùng da sau mụn hình thành sẹo lồi hoặc sẹo xấu.

• Chế độ ăn uống và chăm sóc sau tổn thương chưa hợp lý: Khi có vết thương nếu ăn uống thiếu khoa học hoặc sử dụng các thực phẩm nhạy cảm với cơ địa sẽ dễ gây kích ứng làm vết thương lâu lành thì mô sẹo có thể tăng sinh mạnh khiến sẹo lồi phát triển. 

Nguy cơ sẹo lồi: Những ai dễ bị sẹo lồi?

Sẹo lồi có thể gặp ở bất kỳ ai nhưng một số nhóm đối tượng có nguy cơ cao hơn, bao gồm:

• Người có làn da sẫm màu: Sẹo lồi được ghi nhận phổ biến hơn ở nhóm da sẫm màu và có thể liên quan yếu tố di truyền.

• Người trẻ tuổi (10–30 tuổi): Đây là giai đoạn cơ thể có khả năng tái tạo mô mạnh nên nguy cơ hình thành sẹo lồi cao hơn so với người lớn tuổi.

Yếu tố làm tăng nguy cơ bị sẹo lồi

Ngoài các nguyên nhân trực tiếp kể trên thì một số yếu tố dưới đây cũng góp phần làm tăng khả năng xuất hiện sẹo lồi như: 

• Yếu tố di truyền: Nếu trong gia đình có người từng bị sẹo lồi thì bạn có thể thuộc nhóm cơ địa sẹo lồi và cần chăm sóc vết thương kỹ hơn. 

• Tuổi tác và sắc tố da: Người 10–30 tuổi và da sẫm màu thường có tỷ lệ sẹo lồi cao hơn.

• Tổn thương da lặp lại hoặc kéo dài viêm: Vết thương bị cọ xát, gãi hay nhiễm trùng hoặc mụn viêm tái phát liên tục đều làm mô sẹo tăng sinh mạnh.

Nếu bạn thuộc nhóm nguy cơ cao thì hãy ưu tiên việc xử lý vết thương đúng cách, tránh việc tự nặn mụn hay đụng chạm vùng tổn thương và theo dõi dấu hiệu sẹo nhô cao để can thiệp sớm giúp hạn chế sẹo lồi lan rộng và khó điều trị về sau.

Phương pháp chẩn đoán & điều trị sẹo lồi: Giải pháp nào hiệu quả?

• Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán sẹo lồi

Trong đa số trường hợp việc chuẩn đoán sẹo lồi không cần thực hiện các xét nghiệm mà dựa trên việc thăm khám lâm sàng. Bác sĩ da liễu sẽ trực tiếp quan sát hình thái, ranh giới và màu sắc của sẹo để phân biệt sẹo lồi với sẹo phì đại. Đặc điểm điển hình của sẹo lồi là nhô cao, bề mặt bóng cứng và lan rộng ra ngoài vùng da bị tổn thương ban đầu. Một số trường hợp hiếm khi tổn thương có biểu hiện bất thường thì bác sĩ có thể chỉ định thêm đánh giá chuyên sâu để loại trừ các vấn đề da liễu khác nhưng nhìn chung khám lâm sàng vẫn là tiêu chuẩn chính để nhận biết sẹo lồi.

• Phương pháp điều trị sẹo lồi hiệu quả

Về điều trị thì bạn cần hiểu rằng sẹo lồi là loại sẹo khó xử lý và có xu hướng tái phát nếu can thiệp không đúng cách hay chỉ dùng một phương pháp đơn lẻ. Vì vậy, tùy theo cơ địa cũng như vị trí sẹo, kích thước, thời gian hình thành và mức độ dày cứng thì bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ cá nhân hóa. Các hướng điều trị sẹo lồi thường gặp gồm tiêm corticosteroid, dùng thuốc bôi và thuốc điều hòa miễn dịch, can thiệp laser hoặc phẫu thuật cắt bỏ kết hợp cùng các biện pháp hỗ trợ như tấm gel silicone hoặc băng ép áp lực nhằm hạn chế tái phát.

1. Dùng thuốc và tiêm nội sẹo

• Tiêm corticosteroid là một trong những phương pháp phổ biến giúp làm mềm sẹo, giảm ngứa và làm phẳng dần mô sẹo. Thông thường, bác sĩ có thể tiêm hàng tháng vào vùng sẹo với thuốc hay dùng như triamcinolone acetonide cùng nồng độ có thể dao động tùy trường hợp.

• Bên cạnh đó, một số thuốc điều hòa miễn dịch đôi khi được chỉ định trong mục tiêu ngăn sẹo lồi phát triển hoặc giảm nguy cơ tái phát, nhất là sau khi can thiệp loại bỏ sẹo. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc nhóm này cần đánh giá kỹ vì có thể gây kích ứng và hiệu quả còn phụ thuộc cơ địa.

2. Phẫu thuật kết hợp với laser

• Phẫu thuật sửa sẹo căng mô bề mặt có thể giúp giải phóng khối sẹo nhanh hơn đặc biệt với sẹo kích thước lớn, gây co kéo hoặc ảnh hưởng thẩm mỹ rõ rệt. Tuy nhiên, điểm hạn chế là sẹo lồi có thể tái phát và thậm chí phát triển lớn hơn nếu chỉ cắt bỏ đơn thuần.

• Do đó, để tăng hiệu quả và giảm tái phát, bác sĩ thường chỉ định phối hợp tiêm corticosteroid trước hoặc sau phẫu thuật theo từng đợt điều trị giúp kiểm soát phản ứng tăng sinh collagen.

3. Tấm gel silicone và băng ép áp lực 

• Tấm gel silicone dạng tấm mềm/miếng dán là biện pháp hỗ trợ quen thuộc nhằm giữ ẩm bề mặt sẹo giúp giảm dày sẹo và hạn chế tái phát.

• Gạc/băng ép áp lực cũng có thể được dùng trong một số trường hợp để tạo lực nén ổn định lên vùng sẹo từ đó giảm tăng sinh mô sẹo. Hai phương pháp này thường phát huy tốt khi dùng đều đặn và đúng hướng dẫn.

Dù lựa chọn phương pháp nào bạn cũng nên lưu ý rằng sẹo lồi không phải lúc nào cũng đáp ứng nhanh nên liệu pháp điều trị thường kiên trì theo phác đồ. Đặc biệt với loại thuốc tiêm đến thuốc bôi hay thuốc điều hoà miễn dịch đều có chỉ định và liều dùng riêng vì vậy không tự ý sử dụng. Tốt nhất hãy thăm khám bác sĩ da liễu tại Phòng khám PTTM PD De Paris để đánh giá đúng tình trạng sẹo, chọn liệu pháp phù hợp hay theo dõi sát sao nhằm tối ưu hoá hiệu quả cũng như hạn chế biến chứng và giảm nguy cơ tái phát. 

Chế độ sinh hoạt & phòng ngừa sẹo lồi

• Những thói quen sinh hoạt giúp hạn chế diễn tiến của sẹo lồi

Để sẹo lồi không lan rộng hay dày cứng thêm và hỗ trợ quá trình điều trị đạt kết quả tốt hơn thì bạn nên xây dựng thói quen sinh học ngay từ đầu. Hãy tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ về thuốc bôi, lịch tiêm, chăm sóc vết thương hay tái khám vì sẹo lồi dễ tái phát nếu tự ý bỏ liệu trình hay dùng sau cách.

 Trong quá trình điều trị, bạn nên duy trì lối sống tích cực như ngủ đủ giấc, hạn chế căng thẳng bởi stress kéo dài có thể ảnh hưởng đến khả năng phục hồi của cơ thể khiến da nhạy cảm. Trong quá trình điều trị nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường như sẹo đỏ rát hơn, đau tăng, ngứa nhiều, sưng viêm, chảy dịch hoặc vùng da quanh sẹo kích ứng thì bạn hãy liên hệ bác sĩ để điều chỉnh phác đồ kịp thời.

Hơn nữa, việc thăm khám định kỳ cũng khá quan trọng giúp bác sĩ theo dõi tiến triển và đáp ứng cũng như lựa chọn hướng phù hợp nếu sẹo chưa được thuyên giảm. Hãy giữ tâm lý lạc quan giúp bạn kiên trì với liệu trình. Bạn có thể trò chuyện với người thân, chia sẻ cùng bạn bè, đọc sách, nghe nhạc nuôi thú cưng hoặc làm bất cứ điều gì khiến bản thân thư giãn.

• Phương pháp phòng ngừa sẹo lồi hiệu quả

Phòng ngừa sẹo lồi luôn dễ hơn điều trị đặc biệt với người có cơ địa dễ sẹo lồi. Nguyên tắc quan trọng nhất là xử lý vết thương đúng cách đó là làm sạch, sát khuẩn, che chắn phù hợp, tránh cạy mài, gãi ngứa, hạn chế cọ xát và bảo vệ vùng da tổn thương khỏi ánh nắng để giảm nguy cơ tăng sắc tố và kích thích mô sẹo. Bên cạnh đó, bạn nên duy trì chế độ ăn phù hợp khi có vết thương như ăn uống cân bằng để hỗ trợ lành da, uống đủ nước, hạn chế những thực phẩm khiến cơ thể dễ kích ứng hoặc khiến vết thương lâu hồi phục theo cơ địa mỗi người. Khi chăm sóc đúng ngay từ đầu sẽ giúp bạn giảm đnags kể nguy cơ hình thành sẹo lồi gồ cao và giúp làn da hồi phục đẹp hơn.